Editie 2 - maart 2012

Proef Paramaribo

TEKST

Bonita van Lier

FOTOGRAFIE

Ron Tetteroo, Thinkstock

Tropische polder

De stad voelt vertrouwd en toch ook niet: het komt door de bekende klank van het Hollands tegenover de onbekendere geur van de tropen en door de Europese bouwstijl tegenover de Zuid-Amerikaanse salsaklanken en de chaos van het Surinaamse verkeer.

18e-eeuwse mode

In de oude binnenstad zijn de straten minder stoffig en veel breder dan in de rest van de stad. De statige koloniale huizen zijn er voornamelijk van hout gemaakt en hoewel sommige panden schreeuwen om een likje verf, kun je zien dat dit ooit het welvarende deel van de stad was. De huizen met de houten balkons herinneren aan vroeger tijden toen hier de Hollandse plantagebezitters woonden. De bouwstijl weerspiegelt de mode van het 18e-eeuwse Europa.

Daar aan de waterkant

Eén van de belangrijkste straten in Paramaribo is de Waterkant: vroeger meerden hier de boten met slaven aan. De planters, de eigenaren van de plantages, haalden ze uit Afrika toen de Indianen niet sterk genoeg bleken voor het zware werk. Hier aan de Waterkant werden de slaven verkocht. De slavernij is al een tijdje afgeschaft, maar de Nederlandse overheersing is nog niet zo lang geleden. Suriname is pas sinds 1975 onafhankelijk. Sinds dat moment heet het Oranjeplein het Onafhankelijkheidsplein. Dit plein vind je tevens aan de Waterkant.

Roze sloten

Even verderop is nog zo’n plek waar de Nederlandse geschiedenis van het land zich manifesteert: Fort Zeelandia was vroeger een Hollands verdedigingsbolwerk. Later werd het de plaats waar de decembermoorden plaatsvonden. Naast de metersdikke muur die al eeuwen de stille getuige is van de turbulente geschiedenis van het fort, tuurt koningin Wilhelmina peinzend over het water. Aan de overkant liggen Alkmaar, Venlo, Amsterdam en nog honderd andere plantages waar vroeger suiker, koffie en tabak werd verbouwd. Vanwege de typisch Hollandse sluizen en slootjes die roze zien van de waterhyacinthen, is het net alsof je je begeeft in een tropische polder.

Mix-maks

Gebroederlijk staan de moskee en de synagoge in de Keizerstraat naast elkaar. Misschien is dit wel de enige plek op aarde waar dat kan. Kijkend naar de mensen die voorbij komen valt het je vanzelf op: die verschillende afkomsten. De Surinamers zijn een mengelmoes van Indianen, creolen, Hindoestanen, Joden, Javanen, Chinezen en boeroes, de afstammelingen van de Hollandse planters.

Koelies

Natuurlijk vitten ze wel eens op elkaar. Javanen worden Jampanesi genoemd en de Hindoestanen zijn koelies, oftewel sjouwers. Daar wordt niks slechts mee bedoeld. Er is respect voor elkaars godsdienst, men viert elkaars feesten en kookt elkaars gerechten. De meeste Surinamers zijn ook niet meer volbloed het een of het ander: de cultuur is een echte mix-maks.

No span

Bestaat er binnen deze bonte lappendeken van bevolkingsgroepen dan zoiets als een Surinaamse cultuur? Jazeker! Surinamers hebben ondanks hun verschillende achtergrond gemeenschappelijke normen, waarden en gewoonten.

Zo is de Surinaamse cultuur relaxed. Maak je niet druk, oftewel “no span”, is de slogan van het land geworden. Surinamers zijn gastvrij en hebben altijd tijd voor een praatje. De Nederlandse directheid is hen vreemd; de gemiddelde Surinamer zal je uit beleefdheid niet het hemd van het lijf vragen. Familie is belangrijk voor Surinamers. Van jongs af aan wordt het gezag voor ouderen erin gestampt. Zowel verre als naaste familieleden worden niet in de steek gelaten als ze hulp nodig hebben.

Eetcultuur

Suriname heeft een goede manier gevonden om de verschillen in etnische achtergrond, religie, kunst, muziek en taal grotendeels in stand te houden zonder dat het tot botsingen komt. En binnen al deze “eigen uitingen” ontstaat ook steeds meer overlap. De tolerantie van de Surinamer komt het meest tot uiting in de keuken. Iedereen eet alles en die mix van culturen levert de heerlijkste smaken op.

Als het maar lekker is

De meeste mensen weten nog wel wat een typisch Creools of een typisch Hindoestaans gerecht is. Maar niemand kijkt verbaasd op als de Hindoestaanse gastvrouw behalve de vertrouwde roti een heerlijke Creoolse pom op een verjaardagsfeest serveert. Want elke Surinamer waardeert een lekkere maaltijd, uit welke cultuur die ook komt.

Stofoes en roti

Favoriet zijn de eenpansgerechten, waarin vlees en vis vaak gecombineerd voorkomen. Op deze eenpansgerechten, zoals moksi-alesi, bruine bonen met rijst, roti en de stofoes (stoofpotjes) bestaan vele variaties. Ook vers fruit wordt veel en graag gebruikt: mango’s, papaja’s, passievruchten en ananas zijn goed verkrijgbaar en erg populair. Op bezoek gaan bij een Surinaamse familie gaat altijd samen met eten. Gasten schuiven gezellig aan en krijgen een bord bruine bonen met rijst of roti.

Dreiging

Een bedreiging voor de gevarieerde Surinaamse keuken komt uit de hoek van de fast food ketens. Jonge Surinamers zijn steeds ongezonder gaan eten en krijgen daarvoor tegenwoordig, helaas, de rekening gepresenteerd. Overgewicht en obesitas zijn bekende welvaartsproblemen die niet aan de Surinaamse deur voorbij zijn gegaan.

Hangmat kopen bij Jeruzalem Bazaar

Saramacca straat 42

Volgens insiders koop je hier de beste hangmatten ter wereld en ze zijn een stuk goedkoper dan in Nederland. Een geweldig souvenir, maar ook handig om gebruik van te maken wanneer je de stad verlaat voor een tripje naar het strand of jungle. Niet vergeten te onderhandelen over de prijs!

Het Surinaams Museum

Abraham Crijnssenweg 1

Dit museum is gevestigd in Fort Zeelandia en biedt een indringende blik op de geschiedenis van het land. Naast permanente exposities, zoals een 19e-eeuwse stadsapotheek en een ouderwetse schoenmakerij, worden er ook tijdelijke tentoonstellingen georganiseerd.

Joosje Roti Shop

Zwartenhovenbrug Straat 9

Als je echte roti wilt eten ben je op de juiste plek bij Joosje Roti Shop. Traditioneel bereide, zachte roti’s met een niet al te pittige curry: Joosje is een echte pioneer geweest en serveert uitstekende kwaliteit. Dit mag je niet missen tijdens een verblijf in Suriname.

Sint Petrus en Paulus Kathedraal

Henck Arronstraat 14

Naast de moskee en synagoge in de Keizerstraat, is Paramaribo rijk aan nog een indrukwekkend godshuis. Dit immense bouwwerk is al in gebruik sinds 1885 en is één van de grootste houten gebouwen ter wereld. Het is een paar jaar geleden volledig gerenoveerd wegens scheefzakking, maar is nu weer goed bereikbaar voor bezichtiging of het bijwonen van een dienst.

Centrale Markt

De Waterkant

In een grote hal aan de Waterkant ligt de Centrale Markt van Paramaribo. Het is de grootste overdekte markt van het Caraïbisch gebied. Bijna alle denkbare producten - van ritueel geslacht vlees tot valse haarstukjes - kun je op deze markt kopen. De Centrale Markt is van maandag t/m zaterdag open van 05.00 uur tot 17.00 uur.

Parbo djogo op terras ’t Vat

Kleine Waterstraat 1

‘t Vat is het populairste café in het uitgaanscentrum van Suriname. De keuken is hier tot middernacht geopend en het is heerlijk mensen kijken vanaf het grote terras. Deel hier een Parbo djogo, een literfles bier, en beleef hoop couleur locale en gezelligheid. Op dinsdag, vrijdag en zaterdag is er live-entertainment.

Zangvogelsport

Onafhankelijkheidsplein

Dit is de nationale sport van Suriname en een zeer serieuze aangelegenheid. Overal zie je mannen met vogeltjes in een kooitje. Om te winnen moet de vogel zoveel mogelijk melodieën afronden. Ga op zondagochtend naar het Onafhankelijkheidsplein om dit spektakel te aanschouwen.

Schaafijs

Door de hele stad verkrijgbaar

Dit Surinaamse waterijs móet je proeven wanneer je in Paramaribo bent. De verkoper (vaak in een kar op straat) schraapt wat ijs af van een groot, koud blok, giet er siroop overheen en steekt er een rietje in. Favoriete smaak is markoesa: passievrucht.

To do:

In Suriname regent het vaak en veel, maar als de zon schijnt is Paramaribo een heel andere stad. Dames met prachtig gevlochten kapsels flaneren op onmogelijk hoge hakken over de trottoirs. De straten leven door een explosie van Caraïbische knaltinten, onophoudelijk getoeter en overal klinkt salsa- en kawinamuziek uit openstaande ramen. Welkom in Paramaribo!